Logo Kultura Paryska 22 lipca 2017

O nagrodach

Przyznawanie nagród literackich na emigracji było nieodłącznym elementem życia kulturalnego po II wojnie światowej. Jerzemu Giedroyciowi pomysł ich przyznawania podsunął Czesław Straszewicz, który został wyróżniony przez Związek Pisarzy Polskich na Obczyźnie za "Turystów z bocianich gniazd" - książkę wydaną przez Instytut Literacki. Redaktor szybko podchwycił myśl. Uznał, że sensowym byłoby ustanowienie nagrody, która obok gratyfikacji finansowej połączona zostałaby z wydaniem książki. Jego zadaniem, takie rozwiązanie stanowiłoby najlepszą premię dla młodych pisarzy.
W styczniowo-lutowym numerze „Kultury” z 1954 r. znalazła się pierwsza informacja o ustanowieniu „Nagrody literackiej >Kultury” za pracę literacką dotychczas niepublikowaną. Wartość nagrody wynosiła sto tysięcy franków czyli 300 dolarów amerykańskich, utwór miał zostać wydany w ramach „Biblioteki Kultury”, a autor dostać miał też honorarium.
Do jury weszli Jerzy Giedroyc, Jerzy Stempowski i Konstanty Jeleński. Dzięki patronatowi finansowemu Edwarda Berenbaua do 1960 r. nagroda stała się wyróżnieniem corocznym, promując i wspierając finansowo młode pokolenia pisarzy emigracyjnych. W 1957 r. zmieniono regulamin i formułę. Z powodu niezbyt wielkiego zainteresowania nagradzane miały być, oprócz rękopisów literackich napisanych na emigracji, też książki wydane w ciągu roku. Redaktor ustanowił też nagrodę dla utworu wydanego w Polsce lub nadesłanego w rękopisie z kraju. Jak w latach poprzednich oba wyróżnione utwory miały ukazać się w „Bibliotece Kultury”, a wartość nagrody wynosiła 100 tys. franków dla każdej kategorii.
W tym czasie ustanowiona została również nagroda plastyczna, którą przyznawano do 1964 r. W 1967 r. jury poinformowało o definitywnym zawieszeniu nagrody literackiej „Kultury”. Przez następne lata przyznawano ją z okazji kolejnych rocznic powstania „Kultury” (z wyjątkiem 1968 r.) oraz 50. numeru „Zeszytów Historycznych”.
W listopadowym wydaniu „Kultury” z 1979 r. ukazała się informacja o uczczeniu pamięci Juliusza Mieroszewskiego i Zygmunta Hertza i ufundowaniu przez Instytut Literacki nagród: literackiej im. Zygmunta Hertza i publicystycznej im. Juliusza Mieroszewskiego w wysokości 5 tys. FF każda. Dwukrotnie ogłoszono konkursy i nie wyłoniono laureatów. W październiku 1955 r. Instytut Literacki zdecydował o przyznaniu Nagrody Muzycznej „Kultury” przy współudziale Associaçao de Canto Coral w Rio de Janeiro w wysokości 150 dolarów, a nagrodzony utwór miał zostać wykonany na koncercie chóru „à capella” Associaçao de Canto Coral. Jednak nie ogłoszono jej wyników. Nagrodę dla tłumaczy literatury polskiej  im. Konstantego Aleksandra Jeleńskiego, ustanowioną w 1990 r. przyznao dwa razy, w 1990 i 1991 r..

 

POWRÓT DO POCZĄTKU »