Logo Kultura Paryska 15 września 2019
LUDZIE
Józef Czapski

LATA NAJWAŻNIEJSZE

1896  3 kwietnia w Pradze przychodzi na świat Józef Czapski - syn Jerzego i Józefy z Thunów. Pierwsze lata życia spędza w Przyłukach,  rodzinnym majątku nieopodal Mińska.
1915  Rozpoczyna studia prawnicze na Uniwersytecie Petersburskim.
1917  W Korpusie Paziów. Zaciąga się do 1. Pułku Ułanów Krechowieckich.
1918  Występuje z wojska. Deklaruje wobec władz wojskowych gotowość służby bez broni w ręku. Otrzymuje misję odszukania oficerów polskich z 1. Pułku Ułanów Krechowieckich i ustala, że jeńcy zostali rozstrzelani.
1919/1920 Służy w pociągu pancernym „Śmiały”. Bierze udział w wyprawie kijowskiej. Odznaczony Krzyżem Virtuti Militari, zostaje podporucznikiem. Zapisuje się do ASP w Krakowie.
1923 Wraz z kolegami zakłada grupę malarską kapistów.
1924 Wyjeżdża z kapistami do Paryża.
1926 Poznaje m.in. André Malraux, François Mauriaca i  Jacques’a Maritaina.
1930 Wystawia wraz z kapistami w Galerie Zak w Paryżu. Podróżuje po Hiszpanii.
1931 Wystawy kapistów w Galerie Moss w Genewie i w Warszawie - w Polskim Klubie Artystycznym ,,Polonia”.
1932 Wystawa w Galerie Vignon w Paryżu. Powrót do Polski.
1933 Pracuje nad nigdy niewydaną książką o Rozanowie.
1935  W Paryżu pisze książkę o Józefie Pankiewiczu. Poznaje Czesława Miłosza. Bierze udział w wystawie „Salon 35” w Poznaniu.
1936 Wystawa rysunku w ZZPAP w Warszawie. Ukazuje się książka „Józef Pankiewicz. Życie i dzieło".
1938 Wystawy: indywidualna w IPS-ie, prezentuje prace we Lwowie, Warszawie, Krakowie i w polskim pawilonie na Międzynarodowej Wystawie Sztuki w Pittsburgu.
1939 Zmobilizowany jedzie do Krakowa, do 8. Pułku Ułanów. 27 września zostaje wzięty do niewoli przez Armię Czerwoną i internowany w Starobielsku.
1940  Opuszcza Starobielsk i poprzez przejściowy obóz Pawliszczew Bor trafia do Griazowca.
1941  Po podpisaniu układu Sikorski-Majski zostaje zwolniony z obozu i wstępuje do Polskich Sił Zbrojnych w ZSRS. Jest kierownikiem biura poszukiwań zaginionych w Rosji oficerów i żołnierzy.
1942  Składa memoriał o zaginionych. Zostaje szefem Wydziału Propagandy i Informacji przy Sztabie Armii Polskiej. Jako jeden z ostatnich opuszcza Związek Sowiecki i dociera do Meschedu w Iranie. Zaczyna pisać „Na nieludzkiej ziemi”.
1942/1943   Przemierza szlak wojenny - od Iraku przez Palestynę i Egipt do Włoch.
1944   Kampania włoska. Zostaje majorem i szefem Wydziału Propagandy i Kultury. Nakładem Biblioteki Orła Białego uzkazują się „Wspomnienia starobielskie”.
1945/1947  Kieruje paryską placówką 2. Korpusu.
1947  W czerwcu ukazuje się w Rzymie pierwszy numer „Kultury”. Zamieszcza w nim szkic napisany po śmierci Pierre’a Bonnarda. Zamieszkuje wraz z siostrą Marią i przybyłym z Włoch zespołem „Kultury” w Maisons-Laffitte, w domu przy Avenue Corneille.
1948 Zostaje zdemobilizowany w Calais.
1949 Instytut Literacki wydaje książkę „Na nieludzkiej ziemi”. Ukazuje się też jej wersja francuska w przekładzie Marii Adeli Bohomolec i autora.
1950  Podróż do Ameryki z serią odczytów – jest to kwesta na rzecz „Kultury”. W czerwcu wraz z Jerzym Giedroyciem uczestniczy w spotkaniu założycielskim Kongresu Wolności Kultury w Berlinie.
1951  Pierwsza powojenna wystawa w Galerie Motte w Genewie.
1952  Wystawy w Paryżu, w Galerie Bénézit i w Grabowski Gallery w Londynie.
1954  Wraz z zespołem „Kultury” przenosi się do domu przy Avenue Poissy w Maisons-Laffitte. Wystawy w Grabowski Gallery w Londynie i w Galerie Bénézit w Paryżu.
1955  Wystawa w brukselskim Palais des Beaux-Arts. Podróż do Ameryki Południowej, spotyka się z Witoldem Gombrowiczem. Wystawa w Rio de Janeiro.
1956  Wystawy w Amiens i w Grabowski Gallery w Londynie.
1957  Wystawy w Muzeum Narodowym w Poznaniu i w TPSP w Krakowie.
1960  Nakładem Instytutu Literackiego ukazuje się „Oko” – zbiór esejów o sztuce. Wystawa w Grabowski Gallery w Londynie.
1961 Wystawy w Sagittarius Gallery w Nowym Jorku i w Galerie Bénézit w Paryżu.
1962  Wystawa w Toronto.
1964  Wystawy w Grabowski Gallery w Londynie i w Galerie Bénézit w Paryżu.
1965  Spotkanie z Anną Achmatową w Paryżu. Nagroda Fundacji im. A. Jurzykowskiego.
1966  Po raz pierwszy (w „Kulturze”) publikuje „Wyrwane strony” z prowadzonego od czasów internowania w Starobielsku dziennika. Wystawy w Galerie Desbrière w Paryżu i w Galerie Motte w Genewie.
1967  Wystawa w Galerie Desbrière w Paryżu.
1968  Wystawa w Grabowski Gallery w Londynie.
1969  W Londynie ukazuje się rozszerzone wydanie „Na nieludzkiej ziemi”.
1970  Wystawy w Grabowski Gallery w Londynie i w Galerie Desbrière w Paryżu.
1971  Wystawa retrospektywna w Galerie Motte w Genewie.
1972  Nagroda Literacka Fundacji Godlewskich w Zurychu. Wystawa w Galerie Motte w Paryżu.
1974  W Lozannie wychodzi monografia Czapskiego, pióra Murielle Werner-Gagnebin, „Czapski, la main et l’espace”. Wystawy w Galerie Lambert w Paryżu i w Grabowski Gallery w Londynie. 15 listopada wraz z Jerzym Giedroyciem spotyka się w Zurychu z Aleksandrem Sołżenicynem.
1975  Wystawa w Librairie-Galerie Galaxie w Paryżu.
1976  Wystawa w Galerie Plexus Barbary i Richarda Aeschlimannów w Chexbres.
1977  Wystawy w Galerie Dédale w Genewie i w Librairie-Galerie Galaxie w Paryżu.
1978  Wystawa w Galerie Briance w Paryżu. Nakładem NOWej wychodzą w Polsce „Wspomnienia starobielskie”.
1981  Umiera Maria Czapska. Instytut Literacki wydaje tom szkiców „Tumult i widma”. Wystawa w Galerie Briance w Paryżu.
1983  Nakładem wydawnictwa Znak wychodzi zbiór esejów Czapskiego „Patrząc”, w wyborze i z posłowiem Joanny Pollakówny.
1985  Uczestniczy z dziesięcioma obrazami w paryskim Biennale.
1986 Krakowska Oficyna Literacka wydaje „Dzienniki, wspomnienia, relacje”  w opracowaniu Joanny Pollakówny i Piotra Kłoczowskiego. Wystawa w Muzeum Archidiecezjalnym w Warszawie.
1990  Pierwsze w Polsce oficjalne wydanie „Na nieludzkiej ziemi” (Czytelnik). Wystawa w Muzeum Archidiecezjalnym w Warszawie. Wystawa w Galerii BWA w Nowym Sączu. Wystawa w galerii Kordegarda.Wielka retrospektywna wystawa w Musée Jenisch w Vevey w Szwajcarii. Znak wydaje tom esejów i szkiców „Czytając” w wyborze i opracowaniu Jana Zielińskiego.
1991  Wystawa „Dziennik Józefa Czapskiego” w Muzeum Narodowym w Poznaniu.
1992  Wystawa „Józef Czapski. Malarstwo ze zbiorów szwajcarskich”, Muzea Narodowe w Krakowie, Poznaniu,  Warszawie. Nominacja na Honorowego Profesora ASP w Krakowie.
1993 12 stycznia umiera w Maisons-Laffitte. Zostaje pochowany na cmentarzu w Mesnil-le-Roi.

Na podstawie m.in. opracowania Joanny Pollakówny i Piotra Kłoczowskiego

 

 

Józef Czapski
Teksty najważniejsze

Pełną bibliografię twórczości Józefa Czapskiego w wydawnictwach Instytutu Literackiego (pdf) znajdziesz TUTAJ

Raj utracony
           „Kultura” 1947, nr 1, s. 44
Jangi Jul. Gołębie i obłoki
           „Kultura” 1947, nr 2-3, s. 99
Groby czy skarby
           „Kultura” 1948, nr 5, s. 68
Pamięci Bernanosa
           „Kultura” 1948, nr 11, s. 49
Proust w Griazowcu
           „Kultura” 1948, nr 12, s. 25
Proust w Griazowcu (dokończenie)
           „Kultura” 1948, nr 13, s. 22
„Ja”
           „Kultura” 1949, nr 15,  s. 42
„Spowiedź dziecięcia wieku"
           „Kultura” 1949, nr 1/18, s. 3
Maritain miał rację?
           „Kultura” 1949, nr 3/20, s. 55
Kapitalny chłopak
           „Kultura” 1949, nr 7/24, s. 5
Łańcuch niewidzialny
           „Kultura” 1950, nr 6/32, s. 51
„Biada urzędnikom”
           „Kultura” 1950, nr 7-8/33-34, s. 3
„Prawie niebo”
           „Kultura” 1950, nr 9/35, s. 25
Malowane życie, malowana śmierć
           „Kultura” 1950, nr 10/36, s. 58
„Dzwonki"
           „Kultura” 1950, nr 11/37, s. 37
Czarne lusterko
           „Kultura” 1950, nr 12/38, s. 35
W Berlinie o Zjednoczonej Europie
           „Kultura” 1951, nr 9/47, s. 108
„Montagnes Russes"
           „Kultura” 1951, nr 10/48, s. 72
Łańcuszek
           „Kultura” 1952, nr 4/54, s. 3
Amerykańskie ścieżki
           „Kultura” 1955, nr 11/97, s. 61
Tumult i widma
           „Kultura” 1955, nr 12/98, s. 35
O Zygmuncie Turkiewiczu
           „Kultura” 1957, nr 4/114, s. 110
Akademia i Norwid
           „Kultura” 1958, nr 12/134, s. 129
Querido Bob
           „Kultura” 1961, nr 9/167, s. 3
Znowu Katyń
           „Kultura” 1962, nr 3/173, s. 5
Jak nie krzyczeć
           „Kultura” 1963, nr 3/185, s. 22
Czesław Straszewicz
           „Kultura” 1963, nr 10/192, s. 135
O Haupcie
           „Kultura” 1963, nr 10/192, s. 138
Głosy z daleka
           „Kultura” 1965, nr 7-8/213-214, s. 25
Wyrwane strony 1963
           „Kultura” 1966, nr 1-2/219-220, s. 3
Wyrwane strony II 1963
           „Kultura” 1966, nr 7-8/225-226, s. 47
Wyrwane strony 1965
           „Kultura” 1968, nr 4/246, s. 19
„Biej Żidow, spasaj Rassiju"
           „Kultura” 1968, nr 5/247, s. 47
„Wystrzał wśród nocy" (w zeszycie poświęconym wydarzeniom w Czechosłowacji)
           „Kultura” 1968, nr 253, s. 33
Jerzy Stempowski
           „Kultura” 1969, nr 11/266, s. 3
Dialog o Dowódcy
           „Kultura” 1970, nr 7-8/274-275, s. 15
Śmierć Mauriaca
           „Kultura” 1970, nr 10/227, s. 97
Charles de Gaulle
           „Kultura” 1970, nr 12/279, s. 3
Wyrwane strony
           „Kultura” 1970, nr 12/279, s. 103
Stanisław Vincenz
           „Kultura” 1971, nr 3/282, s. 125
Dwadzieścia pięć lat
           „Kultura” 1972, nr 7-8/298-299, s. 3
Dwie prowokacje
           „Kultura” 1972, nr 12/303 s. 3
Turkiewicz
           „Kultura” 1973, nr 3/306, s. 113
Jan Cybis
           „Kultura” 1973, nr 7-8/310-311, s. 151
Sołżenicyn
           „Kultura” 1974, nr 12/327, s. 8
Wyrwane strony
           „Kultura” 1976, nr 1-2/340-341, s. 3
Malraux
           „Kultura” 1977, nr 1-2/352-353, s. 30
Tadzik
           „Kultura” 1978, nr 6/369, s. 120
Do kraju tego...
           „Kultura” 1979, nr 7-8/382-383, s. 173
Zygmunt
           „Kultura” 1979, nr 11/386, s.5
100 picassów
           „Kultura” 1980, nr 1-2/388-389, s.167
Malarstwo polskie 1918-1939
           „Kultura” 1983, nr 4/427, s. 126
Z naprzeciwka. Wystawa polska w Centre Pompidou
           „Kultura” 1983, nr 11/434, s. 125
Chagal i Sutin
           „Kultura” 1985, nr 5/452, s. 122
Śmierć Cezanne'a
           „Kultura” 1985, nr 6/453, s. 110
Więzy nierozerwalne
           „Kultura” 1986, nr 7-8/466-467, s. 195
James Burnham (1905-1987)
           „Kultura” 1987, nr 10/486, s. 138

Rysunki Józefa Czapskiego drukowane w „Kulturze”:
Szkice z New Yorku
           „Kultura” 1950, nr 4/30, s. 78
Sześć rysunków z podróży po Stanach Zjednoczonych
           „Kultura” 1950, nr 7-8/33-34, s. 86
Rzeczy nieżywe i bez ruchu. (pierwszy rysunek w omówieniu książki Ch. Sterlinga)
          „Kultura” 1953, nr 10/72, s. 3
Rzeczy nieżywe i bez ruchu. (drugi rysunek w omówieniu książki Ch. Sterlinga)
          „Kultura” 1953, nr 10/72, s. 10
Pocztówki z rysunkami domu redakcji „Kultury” (1.)
           „Kultura” 1956, nr 2/100, s. 32
Pocztówki z rysunkami domu redakcji „Kultury” (2.)
           „Kultura” 1956, nr 2/100, s. 48
Obraz „Kawiarnia” uhonorowany Nagrodą Plastyczną „Kultury” za 1958 r.
          „Kultura”, 1958 r., nr 12/134, s. 135
„Maskota redakcji – Black” – z okazji 15-lecia pisma.
          „Kultura”, 1962 r., nr 7/177-8/178, wklejka pomiędzy stronami 216-217
„Fragment lokalu redakcji” -   okazji 15-lecia pisma.
          „Kultura”, 1962 r., nr 7/177-8/178, wklejka pomiędzy stronami 216-217
Portret Jerzego Stempowskiego w tekście poświęconym pisarzowi po jego śmierci.
           „Kultura”, 1969 r., nr 11/266, s. 5
Reklama księgarni „Libella” być może autorstwa Józefa Czapskiego
          „Kultura” 1948, nr 7, s. 158

Oświadczenie w sprawie Katynia z Archiwum ILK:

       

 

POWRÓT DO POCZĄTKU »