Logo Kultura Paryska 22 września 2017
A-Z
Gustaw Herling-Grudziński
Biografia
Pisarz, Poeta, Publicysta ur. 20 maja 1919 r. w Kielcach zm. 4 lipca 2000 r. w Neapolu
Pseudonimy: Gustaw Herling-Grudziński, G.H.G., Wiśniewski, G. H.

Pisarz i publicysta. Należał do najbliższych współpracowników Jerzego Giedroycia.
Dzieciństwo i młodość spędził w majątku rodzinnym w Suchedniowie i w Kielcach, gdzie skończył Gimnazjum im. M. Reja. W latach 1937-1939 studiował filologię polską na Uniwersytecie Warszawskim. Zadebiutował w 1935 r. reportażami w piśmie „Kuźnia Młodych”, publikował teksty w tygodnikach literackich i społecznych, m.in. w: „Ateneum”, „Pionie”, „Piórze”. Redagował kolumnę literacką w dwutygodniku „Przemiany” na przełomie 1937 i 1938 r., a następnie dział literacki w tygodniku „Orka na Ugorze” od lutego 1938 r.

 Wojna i zsyłka
Po wybuchu wojny w 1939 r. współzałożyciel warszawskiej grupy konspiracyjnej PLAN, w listopadzie jako emisariusz wyruszył na Zachód przez Litwę. W 1940 r. został aresztowany przez NKWD, oskarżony o szpiegostwo i skazany na łagry. Swoje przeżycia z obozu pracy w Jercewie k. Archangielska opisał w „Innym świecie”, jednym z najważniejszych świadectw literatury łagrowej. Po podpisaniu układu polsko-sowieckiego został zwolniony i wstąpił do formującej się Armii Polskiej na terenie Związku Sowieckiego w 1942 r., przeszedł z nią na Środkowy i Bliski Wschód. W 1943 r. nawiązał współpracę i zaprzyjaźnił się z Józefem Czapskim i Jerzym Giedroyciem. Jako żołnierz 2. Korpusu Polskiego walczył w bitwie o Monte Cassino i został odznaczony krzyżem Virtutti Militari.

Londyn, Monachium, Neapol
Po zakończeniu wojny przeniósł się do Rzymu, gdzie kierował działem literackim tygodnika „Orzeł Biały”. W 1945 r. ukazał się drukiem zbiór szkiców „Żywi i umarli” z przedmową Józefa Czapskiego. Publikował teksty w prasie wojskowej, m.in.: „Kurierze Polskim”, „W drodze”, „Dzienniku Polskim APW”. Po rozwiązaniu PSZ na Zachodzie mieszkał z żoną, malarką Krystyną Domańską, w Londynie w latach 1948-1952. Po jej śmierci przeniósł się do Monachium i pracował w RWE, kierował działem kulturalnym, do 1955 r. W listopadzie tegoż roku osiadł w Neapolu i ożenił się z Lidią Croce, córką sławnego filozofa włoskiego Benedetto Croce. Publikował w „Wiadomościach”, „Na Antenie”, następnie w pismach włoskich, m.in.: „Tempo Presente”, „Il Corriere della Sera”, „Il Giornale”, „L’Espresso”. Jego utwory były zakazane przez cenzurę w kraju do 1988 r., ukazywały się jedynie w drugim obiegu. Wiele opowiadań pisarza było tłumaczonych na języki: angielski, francuski, niemiecki, włoski.

Rozstania i powroty
Z Instytutem Literackim był związany od początku jego powstania. Należał do jednych z najważniejszych autorów „Kultury”. W miesięczniku publikował eseje, opowiadania, a także artykuły z zakresu literatury zachodniej i bloku wschodniego, komentarze polityczne, recenzje książek, tłumaczył teksty. W Rzymie był kierownikiem literackim Casa Editrice „Lettere” w latach 1946-1947. Współtworzył „Kulturę” i współredagował jej pierwszy, rzymski numer z czerwca 1947 r. Ponowną współpracę z Instytutem Literackim rozpoczął w 1956 r., który stał się jego podstawowym miejscem aktywności zawodowej pośród emigracji polskiej. W 1966 r. został stałym korespondentem włoskim „Kultury”. W czerwcu 1971 r. rozpoczął w „Kulturze” druk „Dziennika pisanego nocą”, który po raz ostatni ukazał w styczniowym numerze miesięcznika w 1996 r. Później - aż do śmierci pisarza - wychodził na łamach warszawskiej „Rzeczpospolitej”. W latach 1974-1992 należał do redakcji pisma  „Konitnent”. W 1996 r. doszło do ponownego, definitywnego rozstania z paryską „Kulturą”.

 Bibliografia:
W innych oficynach ukazały się:
Podróż do Burmy, Londyn 1983
Wieża i inne opowiadania, Poznań 1988
Godzina cieni, Kraków 1991
Sześć medalionów i srebrna szkatułka, Warszawa 1994
Dziennik pisany nocą 1973-1979, Warszawa 1995
Portret wenecki, Lublin 1995
Błogosławiona święta”, Lublin 1996
Dziennik pisany nocą 1980-1983”, Warszawa 1996
Dziennik pisany nocą 1984-1988”, Warszawa 1996
Dziennik pisany nocą 1989-1992”, Warszawa 1997
Don Ildebrando”, Warszawa 1997
Godzina cieni: eseje, Warszawa 1997
Gorący oddech pustyni, Warszawa 1997
Rozmowy w Dragonei  [współautor W. Bolecki], Warszawa 1997
Dziennik pisany nocą 1993-1996, Warszawa 1998
Wyjść z cienia milczenia: szkice, Warszawa 1998
Biała noc miłości, Warszawa 1999
Dziennik pisany nocą 1997-1999, Warszawa 2000
Najkrótszy przewodnik po sobie samym, Kraków 2000
Podzwonne dla dzwonnika, Warszawa 2000
Rozmowy w Neapolu [współautor W. Bolecki], Warszawa 2000
Eseje, Warszawa 2001
Skrzydła ołtarza: opowiadania, Warszawa 1995, 1997, 2001
Biała noc miłości. Opowiadania, Warszawa 2002

Otrzymane nagrody:
w 1958 r. został laureatem nagrody literackiej „Kultury”
w 1964 r. Fundacji im. A. Jurzykowskiego w Nowym Jorku
w 1965 r. im. H. Naglerowej przyznanej przez Związek Pisarzy Polskich na Obczyźnie w Londynie
w 1966 r. Fundacji im. Kościelskich w Genewie
w 1980 r. londyńskich „Wiadomości”
w 1985 r. francuskiego PEN Clubu
w 1990 r. polskiego PEN Clubu im. J. Parandowskiego;
w 1994 r. Premio Vareggio Internationale
w 1996 r. Premio Vittorini
w 1998 r. otrzymał Order Orła Białego.

 

 

POWRÓT DO POCZĄTKU »