Logo Kultura Paryska 27 lipca 2017
A-Z
Marian Kukiel
Biografia
Historyk ur. 15 maja 1885 r. w Dąbrowie Tarnowskiej zm. 15 sierpnia 1973 r. w Londynie
Generał dywizji, historyk.
W czerwcu 1908 r. był jednym z twórców Związku Walki Czynnej. Doktorat z filozofii obronił w na Uniwersytecie Lwowskim w 1909 r. W sierpniu 1914 r. we Lwowie i Krakowie brał udział w organizacji Legionów Polskich. Od stycznia 1915 r. do końca 1916 r. w Sandomierskiem, Lubelskiem i na Wołyniu dowodził kompanią i batalionem w ramach I Brygady Legionów. We wrześniu 1917 r. w stopniu majora został komendantem Szkoły Podchorążych w Warszawie. W listopadzie 1918 r. brał udział w rozbrajaniu Niemców, od grudnia 1919 r. w randze pułkownika służył w III oddziale Sztabu Ministerstwa Spraw Wojskowych, a następnie objął szefostwo Sekcji Szkół Wojskowych. Od kwietnia 1920 r. dowodził 51. Pułkiem Piechoty, a od lipca XXIV Brygadą Piechoty w ramach 12 Dywizji. Z tymi jednostkami wziął udział w wojnie z bolszewikami.
We wrześniu 1920 r. objął szefostwo Biura Historycznego podległego Sztabowi Generalnemu W.P. Od kwietnia 1923 r. do stycznia 1925 r., już w stopniu generała, dowodził 13 Dywizją Piechoty, by następni powrócić do B.H. z zadaniem przygotowania i opublikowania studium I wojny światowej, które miało się stać podstawą polskiej doktryny operacyjnej. Opracowane przezeń w latach 1925-1926 artykuły na temat Bitwy Warszawskiej spotkały się z ostrą krytyką Józefa Piłsudskiego. Przeżycia na tym tle, oraz zamach majowy 1926 roku, podczas któego opowiedział się po stronie rządu, skłoniły gen. Kukiela do wystąpienia ze służby czynnej. W styczniu 1930 r. został przeniesiony w stan spoczynku.
Po opuszczeniu armii gen. Kukiel objął stanowisko docenta historii wojskowej i czasów nowożytnych na Uniwersytecie Jagiellońskim, został też dyrektorem Muzeum i Biblioteki XX Czartoryskich w Krakowie (1930-1939). W 1932 r. został członkiem-korespondentem PAN, a pięć lat później członkiem czynnym.
We wrześniu 1939 r. bez powodzenia starał się o przyjęcie go do czynnej służby, wziął udział w obronie Lwowa. W październiku 1939 r. przedostał się do Francji, gdzie w rządzie gen. Sikorskiego został wiceministrem spraw wewnętrznych. Po klęsce Francji ewakuował się do Wielkiej Brytanii. Od sierpnia 1940 r., przez dwa lata, w randze generała dywizji dowodził I Korpusem wojsk polskich. Od 24 września 1942 r. do 10 lutego 1949 r. był ministrem obrony narodowej w kolejnych rządach: gen. Sikorskiego, Stanisława Mikołajczyka, Tomasza Arciszewskiego i gen. Bora-Komorowskiego.
  
Powitanie gen. Tadeusza Bora-Komorowskiego w Londynie, 12 maja 1945 r.. Od lewej: premier T. Arciszewski, gen. T. Bór-Komorowski, gen. M. Kukiel. Fotografia pochodzi z książki: "Armia Podziemna" T. Bór- Komorowski, wyd. Bellona, Warszawa 1994 r..       
  
Po wycofaniu się z polityki współtworzył i przez wiele lat prezesował Polskiemu Towarzystwu Historycznemu (1946-1973). Był też prezesem Zarządu Instytutu Historycznego im. Gen Sikorskiego (1951-1966), oraz członkiem Senatu Polskiego Uniwersytetu na Obczyźnie (1952-1973), gdzie pracował jako profesor historii najnowszej. W latach 1949-1973 był wiceprezesem zarządu Polskiego Towarzystwa Naukowego.
Pod redakcją gen. Kukiela ukazało się fundamentalne dzieło „Polskie Siły Zbrojne w drugiej wojnie światowej” (5 tomów), oraz „Documents of Polish-Soviet Relations” (2 tomy). Przewodniczył komietetowi redakcyjnemu nieregularnego kwartalnika „Teki Historyczne” wydawanego przez Polskie Towarzystwo Historyczne w Wielkiej Brytanii (pod jego opieką ukazało się 16 tomów – w sumie wyszły 23 tomy, ostatni w 2004 r.). 17 tom poświęcono w znacznej części życiu generała i pomieszczono w nim bibliografię jego twórczości.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Teki Historyczne, tom XVII. Londyn 1978-1980.
 
Publikował głównie w „Bellonie”, „Wiadomościach” i „Kulturze”. 
Jest pochowany na cmentarzu Kensal Green w Londynie. Odznaczony wieloma orderami m.in.. srebrnym krzyżem Virtuti Militari, czterokrotnie Krzyżem Walecznych, Legią Honorową, Orderem Łaźni (przyznanym mu wraz z tytułem szlacheckim).
POWRÓT DO POCZĄTKU »