Logo Kultura Paryska 19 listopada 2017
A-Z
Aleksander Litwin
Biografia
Historyk ur. (?) 1909 r. w Łodzi zm. 12 lutego 1984 r. (?)
Działacz komunistyczny, historyk.
W 1927 r. ukończył I Gimnazjum Męskie Towarzystwa Żydowskich Szkół Średnich w Łodzi. W latach 1928-1930 studiował prawo na Uniwersytecie Warszawskim, skąd został usunięty za działalność komunistyczną. Od 1929 r. członek PPS - Lewica. Od 1930 r. był aktywnym członkiem Komunistycznego Związku Młodzieży Polskiej i Komunistycznej Partii Polski. Do wybuchu wojny pracował jako urzędnik. W latach 1931-1934 i 1935 był więziony za działalność komunistyczną. Lata 1939-1941 spędził w Białymstoku, gdzie działał w tamtejszej Międzynarodowej Organizacji Pomocy Rewolucjonistom. Jednocześnie pracował jako inżynier w fabryce włókienniczej nr 2. Od 1941 do 1944 r. z racji swojego żydowskiego pochodzenia ukrywał się w różnych miejscowościach i pracował jako cieśla. Od 1944 r. zaangażował się w pracę w strukturach białostockiego Komitetu Wojewódzkiego PPR, gdzie pełnił różne funkcje. W latach 1946-1949 pracował redakcji „Trybuny Wolności” organu PPR (redaktor, zastępca redaktora, redaktor naczelny). W latach 1949-1951 był zastępcą dyrektora Szkoły Partyjnej przy KC PZPR. Od 1951 do 1954 r. był również wykładowcą na Uniwersytecie Warszawskim. Pełnił tam funkcję prodziekana, potem dziekana Wydziału Dziennikarstwa. Od 1954 do 1959 r. był zatrudniony w Wydziale Historii Partii, następnie (od 1957) Zakładu Historii Partii przy KC PZPR. W 1959 r. został zwolniony z tej funkcji, jak relacjonował: na wniosek Dyrekcji Zakładu Historii Partii z powodu różnicy zdań pomiędzy mną a Dyrekcją odnośnie historii Polski i historii ruchu robotniczego w Polsce w latach 1918-1939. Różnice pomiędzy mną a innymi historykami wystąpiły m.in. w ocenie sytuacji politycznej w Polsce, pozycji ruchu robotniczego i chłopskiego głównie w latach 1918-1923. W 1960 r. obronił pracę magisterską Dzieje jednego strajku w Wyższej Szkole Nauk Społecznych przy KC PZPR. W 1965 r. uzyskał doktorat się na podstawie rozprawy Z dziejów Rad Delegatów Robotniczych w Polsce (1918-1919) napisanej pod kierunkiem Stanisława Arnolda. Od 1959 do 1969 r. otrzymywał rentę specjalną z tytułu szczególnych zasług dla PRL. W kwietniu 1968 r. w wyniku kampanii antysemickiej został usunięty z PZPR, za światopogląd i działalność syna, który został zatrzymany za rozpowszechnianie druków podczas wydarzeń marcowych na Uniwersytecie Warszawskim. W 1972 r. wyemigrował do Szwecji.
Zajmował się dziejami ruchu robotniczego. Najważniejsze publikacje to: Powszechny strajk włókniarzy łódzkich w 1936 r. (Warszawa 1953); Samorząd w Polsce burżuazyjno-obszarniczej w latach 1918-1939 (Warszawa 1954); Dzieje jednego strajku. Łódź 1936 (Warszawa 1957). Pod jego redakcją ukazała się praca Tymczasowy Komitet Rewolucyjny Polski (Warszawa 1955). Aleksander Litwin był jednym z autorów drugiego tomu źródeł Rady Delegatów Robotniczych w Polsce (1918-1919). Materiały i dokumenty (Warszawa 1965).
Współpracownik Instytutu Literackiego w latach 1973-1981. Na łamach „Zeszytów Historycznych” opublikował łącznie 9 tekstów dotyczących głównie dziejów II RP. W 1974 r. krytycznie odniósł się do kilku problemów funkcjonowania historiografii partyjnej w dyskusji wywołanej artykułem innego marcowego emigranta Pawła Korca.
 
Bibliografia
Archiwum Akt Nowych, Archiwum Szkół Partyjnych, sygn. 83/384; sygn. 89/35; Archiwum IPN, sygn. 01178/984, k. 151-154; T. Rutkowski, Nauki historyczne w Polsce 1944-1970. Zagadnienia polityczne i organizacyjne, Warszawa 2007, s. 395-396, przyp. 269; T. Siewierski, Komuniści i historycy. Polski ruch robotniczy w badaniach uczonych w PRL – wybrane aspekty [w:] Partia komunistyczna w Polsce. Struktury - ludzie – dokumentacja, red. D. Magier, Lublin – Radzyń Podlaski 2012, s. 467, przyp. 11; W poszukiwaniu innej historii. Antologia tekstów opublikowanych na łamach periodyków Instytutu Literackiego w Paryżu, red. R. Stobiecki i S.M. Nowinowski, Łódź - Paryż 2015, s. 886.  

 

POWRÓT DO POCZĄTKU »