Sygn. sm00560
© INSTYTUT LITERACKI

Jerzy Niemirycz. W 300-lecie Ugody Hadziackiej.

2022-03-03 13:25:29

Jerzy Niemirycz. W 300-lecie Ugody Hadziackiej. Tom ukazał się nakładem IL w 1960 r. 
Właśnie w latach 1957·I96o wspominamy 300 rocznicę Traktatu zwanego Hadziackim. Ugoda ta, przygotowywana w r. 1657-8. a ratyfikowana przez sejm w Warszawie w 1659, mająca na celu uregulowanie stosunków polsko-ukraińskich, była najszerszą koncepcją, jaką znamy w historii, ułożenia wzajemnego stosunku tych dwóch narodów. Stwarzała ona państwo ukraińskie w ramach wspólnoty polsko-litewskiej: miało ono zapewnić żywiołowi ruskiemu - jak wówczas nazywał się on w przeciwieństwie do moskiewskiego - jego językowi i kulturze swobodny byt państwowy na rozległym terytorium. Koncepcja ta, gdyby się mogła była utrwalić, byłaby zmieniła losy Europy Wschodniej, zatrzymując ekspansję Rosji zarówno w stronę Morza Czarnego jak Bałtyku; nie dochodząc do Dniepru, nigdy by Rosja nie dotarła do Wisły. (ze wstępu Stanisława Kota).