Na ławce w ogrodzie siedzą: Zygmunt Hertz (z psem na kolanach), Józef Czapski i Adam Michnik. Maisons-Laffitte, 1977 / Sygn. FIL00371
© INSTYTUT LITERACKI

Joseph Czapski en langue française



Ecrit directement en français :
 
Lettre ouverte à Jacques Maritain et François Mauriac. [Signé : Joseph Czapski et daté : 5 octobre 1944], éd. S.I, 1944
 
Proust contre la déchéance : Conférence au camp de Griazowietz, éd. Noir sur blanc, Montrichet 1987,  réédition, 2011
 
 
Traductions des textes de Czapski en français :
 
Souvenirs de Starobilsk, édité sous les auspices de l’Armée polonaise, coll. Témoignages, cahier 1, Rome, 1945 ; réédition,  Éditions Noir sur Blanc, Montricher, 1987
 
Enfin la vérité sur Katyn, Gavroche, 1948
 
Terre Inhumaine, Editions Self. Librairie Plon, Paris, 1949, réédition, Éd. L'Âge d'Homme, Lausanne, 1978, préface de Daniel Halévy
 
Pour les jeunes évadés de l’Est, Liberté de l’esprit, n°16, novembre 1950
 
L’œil, essais sur la peinture, Éd. L'Âge d'Homme, coll. Slavica - Écrits sur l'Art, Lausanne, 1960, réédition,  1982

Préface de : Vassili Rozanov, La Face sombre du Christ, Gallimard, Paris, 1964
 
Tumulte et Spectres, trad. Thérèse Douchy, Éditions Noir sur Blanc, Montricher, 1991
 
 
Le monde des Allemands vu par un Polonais, Commentaire n°62, 1993
 
L'Art et la Vie: Textes choisis et préfacés par Wojciech Karpinski. Traduits par Thérèse Douchy, Julia Jurys et Lieba Hauben. Éd. L'Âge d'Homme, Unesco, Paris, 2002

Journal, extraits des années 1961, 1962,1965, 1976, 1979, Revue L'autre Europe, n°5, 1985, éditions l'Age d'Homme, Lausanne.


Sur Joseph Czapski en français :
 
François Mauriac, Les Morts sans noms, Le Figaro, 4 avril 1949
 
François Pluchart,  Czapski, ou la tragique vérité, Combat, 1 mars, 1961.
Philippe Ariès, Sagesse de Joseph Czapski, Nation française, 1 mars 1960, repris dans : Philippe Ariès, Le Présent quotidien 1955-1966, Paris, Seuil, 1997
 
Jan Ulatowski, La peinture de Joseph Czapski, Preuves, n°47, janvier 1955
 
Fernand Tourret, Joseph Czapski, Preuves, n° 205, mars 1968
 
Maria Czapska, Une famille d’Europe centrale, 1772-1914 / Texte adapté du polonais par A. M. Bohomolec et l'auteur. Préface de Philippe Ariès, Perrin, Paris, 1972
 
Murielle Werner-Gagnebin: Czapski, La main et l'espace, L'Âge d'Homme, Lausanne, 1974
 
Jeanne Hersch, Czapski, peintre des contrastes, Journal de Genève, 14 janvier 1993
 
Emmanuel Dufour-Kowalski, Joseph Czapski, Un destin polonais, L'Âge d'Homme,  Lausanne, 1997
 
Jil Silberstein, Lumières de Joseph Czapski, Éditions Noir sur Blanc, Montricher, 2003
 
Wojciech Karpinski, Portrait de Czapski, L'Âge d'Homme, Lausanne, 2003
 
Frédéric Saillot, La Lettre Ouverte restée lettre morte, Revue d'histoire diplomatique, juin 2004, p. 25-43
 
Czeslaw Milosz, Abécédaire, Fayard, Paris, 2004
 
G. Perrier et A. Zuk, Mémoire involontaire et détail mnémotechnique. Czapski lecteur de Proust, camp de Griazowietz, URSS, 1941, Écrire l’histoire, n° 3, printemps 2009, p. 44-54
 
Eric Werner, Portrait d'Eric, Xenia, 2010,  p. 27-57
 
Raphaëlle Rérolle, La duchesse de Guermantes au goulag, Le Monde des livres, 3 février 2011
 
Emmanuel Hecht, Swann au goulag, L'Express no 3115, 16 mars 2011

Mathieu Vernet, Au cœur des ténèbres, survivre avec Proust, Le Magazine littéraire n°535, septembre 2013


 
Catalogues d’expositions :
 
Catalogue de l’Exposition de la Galerie Motte, texte de Daniel Halévy, Genève, 1951

Catalogue de l’Exposition de la Galerie M. Bénézit, texte de Joseph Czapski, Paris, 1952
 
Catalogue de l’Exposition de la Galerie Bénézit, texte de Michel de Ghelderobe, Paris, 1961

Catalogue de l’Exposition de la Galerie Motte, texte de Jeanne Hersch, Genève, 1966

Catalogue de l’Exposition de la Galerie Motte, texte de Constantin A. Jeleński, Genève, 1966

Catalogue de l’Exposition de la Galerie Motte, texte de Thierry Vernet, Genève, 1971

Catalogue d’Exposition de la Galerie Briance, texte de  Jean Briance; Paris, novembre-décembre, 1978
Joseph Czapski. Rétrospective,  textes : Jean Louis Kuffer, Michel de Ghelderobe, Wojciech Karpiński, Jeanne Hersch, Andrzej Wajda ; Musée Jenisch, Vevey, 1990
 


Sur le web :
 
Joseph CZAPSKI, peintre polonais - Audio Ina.fr, 1985

Joseph Czapski, Proust contre la déchéance, France culture
http://www.franceculture.fr/oeuvre-proust-contre-la-decheance-de-joseph-czapski.html

Guillaume Perrier, Douces choses férocement lointaines : deux lectures de Proust dans les camps soviétiques, 2010
http://amnis.revues.org/822
 
Guillaume Gros, Philippe Ariès sous le regard de Joseph Czapski et de Pierre Vidal-Naquet pendant la guerre d’Algérie
http://www.cairn.info/article.php?ID_ARTICLE=HP_020_0134
 
Christophe Pradeau, L’arche et le camp. Proust et Czapski, Fabula / Les colloques, Proust : dialogues critiques http://www.fabula.org/colloques/document2164.php

 

O WYSTAWACH:

Jerzy Wolf, „Józef Czapski”
„Arkady”, 1938, nr 4

Daniel Halevy, „Wystawa Józefa Czapskiego”
„Kultura”1951, nr 12/50

Jarosław Przemsza, „O malarstwie Józefa Czapskiego”
„Głos Wielkopolski” 1957, nr 162

Barbara Zbrożyna, „Malarstwo Józefa Czapskiego”
„Trybuna Ludu”, 1957, nr 180

Joanna Guze, „Wystawa Józefa Czapskiego”
„Nowa Kultura”, 1957, nr 29

Jerzy Olkiewicz, Malarz samotności
„Przegląd Kulturalny” 1957, nr 30

Piotr Skrzynecki, Józef Czapski
„Echo krakowskie”,1957, nr 193

Ignacy Witz, Malarstwo Czapskiego
„Życie Warszawy” 1957, nr 204

Michel de Ghelderode, Józef Czapski, mój człowieczy brat
„Zeszyty Literackie”1993, nr 44 (przedruk)

Philippe Aries, Mądrość Czapskiego
„Zeszyty Literackie”, 1993, nr 44 (przedruk)

Konstanty A. Jeleński, Aktualność malarstwa Józefa Czapskiego
„Zeszyty Literackie”, 1994, nr 45 (przedruk)

Stanisław Frenkiel, Malarstwo Józefa Czapskiego
„Wiadomości” (Londyn) 1964, nr 45

Zygmunt Turkiewicz, Wystawy londyńskie
„Kultura”, 1965, nr 4/210

Fernand Tourret, Józef Czapski
„Prevues” 1968, nr 205

Stanisław Frenkiel, Czapski w Londynie
„Wiadomości” (Londyn) 1974, nr 27

Joanna Polakówna, Wystawa Józefa Czapskiego
„Więź”, 1982, nr 7

Wojciech Karpiński, Czapski na paryskim Biennale
„Zeszyty Literackie”, 1985, nr 11

Jacek Woźniakowski, Gadanina w pracowni
„Zeszyty Literackie”, 1993, nr 44 (przedruk fragmentu)

Andrzej Osęka, Malarstwo bez pięknego kłamstwa
„Tygodnik Powszechny”, 1986, nr 23

Tomasz Fiałkowski, Czapski w Warszawie
„Znak”, 1986, nr 11-12

Dorota Jarecka, Czapski w Kordegardzie
„Gazeta Wyborcza”, 1990, nr 163

Rajmund Kalicki, Mój Czapski
„Tygodnik Literacki”, 1990

Grzegorz Grądkowski, Świat koloru i świat zatrzymany
„Obserwator”, 1992, nr 15

Stanisław Tabisz, Spotkanie z Czapskim
„Czas krakowski” 1992, nr 64

Stanisław Rodziński, Spojrzenie pełne pokory
„Tygodnik Powszechny”, 1992, nr 14

Tadeusz Nyczek, Józef Czapski – „Wielkie światło”
„Przekrój”, 1992 nr 17

Jerzy Hanusek, Czapski raz jeszcze
„Czas krakowski” 1992, nr 87

Anna Baranowa, Powrót Józefa Czapskiego
„Dekada Literacka”, 1992, nr 13

Tomasz Gryglewicz, Kulturalne malarstwo Józefa Czapskiego
„Znak”, 1992, nr 9

Agata Ławniczak, Obrazy Józefa Czapskiego
„Nowa Europa”, 1992, nr 106

Piotr Kopszak, „Przez Polską forma pokrzywdzona woła”
„Więź” 1992, nr 11

Joanna Boniecka, Wystawa z klucza?
„Odra” 1992, nr 10

Joanna Sosnowska, Sztuka trwałych wartości
„Twórczość”, 1992, nr 10

Jacek Woźniakowski, Czapski w zbiorach Boisgnelinów
„Tygodnik Powszechny”, 1996, nr 14 (przedruk)

Barbara Ziembicka, Wkopywanie się w rzeczywistość, dwie wystawy Czapskiego w Krakowie
„Dziennik Polski”, 1996, nr 91

Dorota Jarecka, Lekkość i trud
„Gazeta Wyborcza” 1996, nr 116

Jacek Królak, Czapski, Boruta
„Res Publica”, 1996 nr 7-8

 

SZKICE:

Roman Kołoniecki, Przygody w kraju kolorów
„Pion", 1938, nr 15

Jan Ulatowski, Malarstwo Józefa Czapskiego
„Prevues", 1955, nr 47

Aleksander Jackowski, Józef Czapski
„Przegląd artystyczny", 1957, nr 4

Jan Białostocki, Józef Czapski i tradycja
„Przegląd artystyczny", 1957, nr 4

Murielle Werner-Gagnebin, Kadr Czapskiego
„Zeszyty Literackie", 1994, nr 45

Murielle Werner-Gagnebin, Ręka i przestrzeń
„Wiadomości" (Londyn), 1974, nr 14-15

Konstanty A. Jeleński, Oko i czas
„Wiadomości" (Londyn), 1974, nr 14-15

Joanna Polakówna, Olsnienia i medytacje - o malarstwie Józefa Czapskiego
„Zeszyty Literackie", 1985, nr 9

Bogusław Mansfeld, Znane nazwisko, nie widziane obrazy
„Szkice" 1986, nr 4

Wojciech Karpiński, Malarstwo Czapskiego
„Zeszyty Literackie", 1991, nr 34

Bogusław Ł. Deptuła, Malując - O Józefie Czapskim
„Kresy", 1992, nr 11

Krystyna Czerni, Czy Józef Czapski mógłby zostać członkiem Grupy Krakowskiej?
„Znak", 1992, nr 9

Piotr Kłoczowski, Skrawki
„Zeszyty Literackie", 1993, nr 44

Andrzej Osęka, Kim był Czapski dla mnie i dla takich jak ja
„Kresy", 1993, nr 16

Joanna Sosnowska, Czapski
„Twórczość", 1994, nr 4

Janusz Marciniak, Czapski
„Znak", 1996, nr 3

Jacek Waltoś, Sieć malarska
„Znak", 1996, nr 3

Krystyna Zwolińska, Podróż na Wschód
„Znak", 1996, nr 3

 

O KSIĄŻKACH:

Jerzy Wolff, Książka o sztuce i życiu Pankiewicza
„Pion", 1937, nr 24

Tadeusz Szydłowski, Jozefa Pankiewicza wypowiedzi o malarstwie - na marginesie książki Józefa Czapskiego
„Kurier Literacko-Naukowy", 1937, nr 33

Jan Ulatowski, Pankiewicz a sytuacja malarstwa (z okazji ksiażki Józefa Czapskiego o Pankiewiczu)
„Głos Plastyków", 1938, nr 1

Przecław Smolik, Książka o Pankiewiczu
„Ateneum", 1938, nr 2

Bogusław Mansfeld, Malować najważniejsze
„Nowe Książki", 1993, nr 5

Grażyna Bastek, Moralność malarstwa
„Kresy", 1993, nr 4

Konstanty A. Jeleński, Czyste malarstwo czy poetyka
„Kultura", 1960, nr 9/155

Teresa Skórzewska, Oko widzące
„Wiadomości" (Londyn), 1960, nr 35-36

Jerzy Wolff, OKO widziane z kraju
„Sycyna", 1996, nr 38

Wojciech Lipowicz, Artysta i czas
„W drodze", 1983, nr 5

Stanisław Rodziński, Pisane z paletą w ręku
„Tygodnik Powszechny", 1983, nr 23

Janusz Marciniak, Podziemna korona
„Dzienniki Józefa Czapskiego" - katalog wystwy, Muzeum Narodowe Poznań, 1991

Marek Klecel, Oko i pamięć Józefa Czapskiego
„Nowe Książki", 1993, nr 5

Maria Janion, „Dziwaczny wzrost"
„Res Publica Nowa", 1993, nr 11

 

TEMATY I REFLEKSJE:

Joanna Polakówna, Józefa Czapskiego pisanie o sztuce. Sztuka dwudzistolecia międzywojennego, Materiały Sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki
Warszawa, PWN 1982

Andrzej Nowakowski, Homo pingens et scribens, O Józefie Czapskim
„Znak" 1986, nr 11-12

Paweł Taranczewski, Czapski patrzy na sztukę
„Znak" 1986, nr 11-12

Jan Zieliński, Kolejność ważności. Pomyślane jako wstęp do tomów esejów literackich Józefa Czapskiego „Czytając"
„Twórczość", 1986, nr 8

Jarosław Krawczyk, „Procent od kontemplacji"
„Krytyka", 1991, nr 37

Janusz Marciniak, Józef Czapski - metafizyka konieczności
„Znak" 1992, nr 9

Wojciech Karpiński, Słowa żywe
„Zeszyty Literackie", 1993, nr 44

Arkadiusz Bagłajewski, Kajety i dzienniki Józefa Czapskiego, w: „Czapski i krytycy, antologia tekstów"
Lublin 1996

 

RELACJE:

Richard Aeschlimann, W hołdzie Józefowi Czapskiemu
„Revizor" (Lozanna), 1975, nr 4

Konstanty A. Jeleński, Z Józefem Czapskim w Luwrze, czyli o nieodrobionym zadaniu
„Kultura", 1976, nr 4/343, s. 2

Aldona Mickiewicz, Wieczne czuwanie
„Tygodnik Powszechny", 1992, nr 14

Gustaw Herling-Grudziński, „Chciał nie istnieć"
„Tygodnik Powszechny", 1993, nr 4

Andrzej Wajda, Spacery po Luwrze
„Zeszyty Literackie", 1994, nr 45

Jeanne Hersch, Józef Czapski
„Zeszyty Literackie", 1994, nr 45

Krzystof Jung, Ostatnie spotkania
„Zeszyty Literackie", 1994, nr 45

Zbylut Grzywacz, Druga strona rzeki
„Znak", 1996, nr 3


GLOSY:

Adam Michnik, Czytając
„Zeszyty Literackie", 1986, nr 13

Maria Janion, Artysta przemienienia
„Teksty Drugie", 1991, nr 1/2

Adam Zagajewski, Piłowanie i błysk
„Zeszyty Literackie", 1994, nr 46

Spis został zaczerpnięty z: „Czapski i krytycy, antologia tekstów". Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 1996.

 
PONADTO:

Czapski - numer specjalny
„Quart" - kwartalnik Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Wrocławskiego, 2013, nr 2

„Wierzyłem, że oni żyją” - rozmowa Andrzeja Wajdy z Józefem Czapskim
„Polityka” 2007 r. z 10 września