120. ROCZNICA URODZIN JERZEGO GIEDROYCIA





27 lipca będziemy obchodzić 120. rocznicę urodzin Redaktora, trwa Rok Jerzego Giedroycia ustanowiony przez Senat RP.  Poniżej wstępna, zapewne niepełna lista wydarzeń związanych obchodami:

Wydarzenia trwające:

     W Muzeum Historii Polski w Warszawie trwa ogólnopolski konkurs na materiały edukacyjne „Lekcje o Kulturze”. Konkurs ma inspirować nauczycieli do  podejmowania tematów związanych z wydarzeniami 1956 i 1976 roku, a także do przybliżania uczniom postaci, które odegrały kluczową rolę w życiu intelektualnym i politycznym Polski XX wieku. Szczególne miejsce zajmują bohaterowie związani z paryską „Kulturą” i Instytutem Literackim: Jerzy Giedroyc, Juliusz Mieroszewski oraz Józef Czapski. Prace można składać do 6 września 2026 r. Węcej o konkursie 

     W Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie trwa wystawa Jestem zwierzęciem politycznym. Jerzy Giedroyc i „Kultura” 1947–2000”. Na wystawie - będzie czynna do końca października - prezentowane są m.in. niepublikowane wcześniej materiały z archiwum Instytutu Literackiego, ukazujące rolę Redaktora w życiu intelektualnym i politycznym XX wieku. Wystawie towarzyszy katalog.  Więcej o wystawie 

Wydarzenia zaplanowane:

     22 lipca 2026 r. o g. 12.00 w gmachu Senatu RP zostanie otwarta wystawa „Jerzy Giedroyc. Gra o Polskę”. 

     W dniach 24-26 lipca, z inicjatywy Stowarzyszenia Antykwariuszy i Bukinistów Krakowskich, podczas Krakowskiego Kiermaszu Książki Szukam Słowa, odbywającego się podczas wakacji na Placu św. Marii Magdaleny, będzie można kupić archiwalne publikacje Instytutu Literackiego i książki poświęcone dziedzictwu Jerzego Giedroycia itp. SAiBK wydało z tej okazji specjalną zakładkę do książek. 

     Podczas Festiwalu Szczebrzeszyn - Stolica Języka Polskiego odbędą się następujące wydarzenia: 

- 3 sierpnia  - wernisaż wystawy Oddech wolności. ,,Kultura paryska” i spotkanie z Anną Bernhardt i Iwoną Hofman.

- 5 sierpnia  - panel Sztuka czytania listów nieczytelnych. Józef Czapski i Jerzy Giedroyc. udział wezmą Rafał Habielski i Iwona Hofman.

Więcej na stronie: stolicajezykapolskiego.pl

     11 września 2026. Planowany jest wernisaż wystawy „Wyspy wolności” w Bibliotece Polskiej w Paryżu. 

     Nazwiska autorów i tytuły nominowanych książek w 26. edycji Nagrody im. Jerzego Giedroycia Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie zostaną ogłoszone 14 września. Laureatów poznamy podczas uroczystości inauguracji roku akademickiego 2026/2027.

     8 października, w Muzeum Historii Polski w Warszawie planowany jest Dzień Jerzego Giedroycia. W jego ramach obędą się spotkania edukacyjne dla młodzieży oraz debata poświęconą życiu, działalności i dziedzictwu Jerzego Giedroycia.

     10 października w Muzeum II Wojny w Gdańsku, Dzień poświęcony Jerzemu Giedroyciowi i Józefowi Czapskiemu. W programie: wernisaż wystawy czasowej, poświęconej założycielom Instytutu Literackiego, wykład wprowadzający Erica Karpelesa, panele seminaryjne, promocja książki prof. Rafała Habielskiego. Szczegóły  niebawem. 

     W dniach 19–23 października 2026 r. w ramach krakowskiego Festiwalu Conrada odbędzie się cykl debat i spotkań poświęconych Jerzemu Giedroyciowi oraz twórcom związanym z paryską „Kulturą”. Program obejmie debatę „Żyć to wzniecać paradoksy”, poświęconą 75. rocznicy publikacji „Człowieka zbuntowanego” Alberta Camusa, a także cykl „Rozmowy Ludzi «Kultury»”, prezentujący sylwetki Mariana Pankowskiego, Leo Lipskiego, Jerzego Stempowskiego i Zygmunta Haupta.

Szczegóły: conradfestival.pl

     7 listopada w Europejskim Centrum Solidarności w Gdańsku zostanie wręczona Białoruska Nagroda Literacka im. Jerzego Giedroycia, przyznawana za najlepszą książkę prozatorską. Jest to największe niezależne wyróżnienie dla literatury białoruskiej. W tym roku nagroda zostanie wręczona po raz piętnasty. Organizatorem jest białoruski PEN Club.

     7-8 listopada Związek Pisarzy Polskich na Obczyźnie (Londyn) oraz działający przy nim Ośrodek Badań Dziedzictwa Emigracji Polskiej, we współpracy z Katedrą Literatury Polskiej i Rosyjskiej Wydziału Literaturoznawstwa Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, zapraszają do wzięcia udziału w Międzynarodowej Konferencji Naukowej Ludzie „Kultury”, która odbędzie się online. Szczegóły: Międzynarodowa Konferencja Naukowa Ludzie „Kultury”

     25-28 listopada w Instytucie Polskim w Rzymie oraz w Neapolu (w Università degli Studi di Napoli L'Orientale) planowana jest konferencja oraz wystawa poświęcone 80. rocznicy powstania Instytutu Literackiego. Program niebawem. 



Uwaga!. Lista jest niepełna. Bardzo prosimy o informowanie nas o wszelkich inicjatywach upamiętnienia Redaktora i jego dziedzictwa: kultura@kultura.fr



Fot 1. Jerzy Giedroyc w swym gabinecie, lata 90. XX. w., fot. J. Odrowąż Pieniążek.

Fot 2.  Witryna biblioteki miejskiej w Krakowie, filia nr 22 przy ul. H. Sienkiewicza 2, lipiec 2026. fot S. Mancewicz.

WYSTAWY JÓZEFA CZAPSKIEGO

     Musée d'Art Moderne de Paris ogłosiło termin wystawy Józefa Czapskiego. Wystawę będzie można oglądać od 26 marca do 15 sierpnia 2027 roku, obejmie ona blisko 80 prac. Projekt powstaje w ramach Sezonu Kulturalnego Francja-Polska. 

Więcej o wystawie



     W warszawskiej galerii aTak  - ul. Mazowiecka 11/38 - czynna jest wystawa Uchwycić życie, zestawiająca szkice, rysunki i obrazy Zbysława Marka Maciejewskiego z podobnymi pracami Józefa Czapskiego. Wystawie - będzie czynna do 26 września - towarzyszy katalog, do kupienia na stronie galerii aTak. 



     W Muzeum Archidiecezji Warszawskiej - ul. Dziekania 1 - czynna jest wystawa Józef Czapski: L’Humanité / Ludzkość. Rysunek i malarstwo z kolekcji MAW. Wystawa będzie czynna do 29 listopada.

Więcej o wystawie. 

W PORTALU

     Nasza Biblioteczka wzbogaciła się o trzy tomy dzieła Mam na Pana nowy zamach. To monumentalna edycja korespondencji Jerzego Giedroycia z badaczami przeszłości i jej bohaterami. Została przygotowana w ramach projektu Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki „Jerzy Giedroyc, historycy i świadkowie historii”. Autorami są łódzcy historycy Sławomir M. Nowinowski i Rafał Stobiecki, od wielu lat zajmujący się badaniami dziedzictwa Instytutu Literackiego.  

     Udostępniany w Biblioteczce zbiór artykułów Grzegorza Przebindy, został uzupełniony o kolejne cztery publikacje: 

- Nagła zmiana dekoracji. Z Olgą i Bułatem Okudżawą rozmawiają Grzegorz Przebinda i Janusz Świeży. „Tygodnik Powszechny” nr 30/1995

- „Emigracja jest stanem nienormalnym”. Z Iriną Iłowajską-Alberti rozmawia Grzegorz Przebinda. „Ethos”. Kwartalnik Instytutu Jana Pawła II KUL”, nr 3–4 (87–88), 2009, (pierwodruk w „Arce” nr 25/1989)

- Z Marią Rozanową i Andriejem Siniawskim rozmawiają Grzegorz Przebinda i Andrzej Romanowski. Studia Pigoniana 2021, nr 4, (pierwodruk w „Tygodniku Powszechnym” nr 47/1993)

- Dzięki czemu jesteśmy ludźmi...(Paryż, luty 1987 roku). Z Natalią Gorbaniewską rozmawia Grzegorz Przebinda. Studia Pigoniana 2024, nr 7

NOWE KSIĄŻKI

Nakładem Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie ukazał

się polsko-angielski katalog towarzyszący wystawie „Jestem zwierzęciem politycznym”. Jerzy Giedroyc i „Kultura” 1947–2000 / ‘I am a political animal’. Jerzy Giedroyc and the Kultura monthly 1947–2000.

Autorami są twórcy wystawy Agnieszka Papieska i Andrzej S. Kowalczyk. Katalog zawiera m.in. kalendaria dziejów Instytutu Literackiego i tzw. Sprawy Miłosza.



Nakładem Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego  we Wrocławiu ukazał się tom Jana Nowinowskiego Belgrad Maisons – Laffitte. Połączenie sezonowe. Jerzy Giedroyc wobec Jugosławii 1947-2000. Jest to pierwsze opracowanie relacji środowiska paryskiej „Kultury” z Jugosławią.

Książka jest rozszerzoną wersją pracy magisterskiej, nagrodzonej w zeszłym roku w Konkursie im. Wojciecha Sikory. 







Nakładem Wydawnictwa Uniwersytetu Łódzkiego, w serii Jerzy Giedroyc i... ukazał się tom listów Redaktora z Zofią i Zygmuntem Hertzami z lat 1943-1981 w opracowaniu Kamili Łabno-Hajduk i Sławomira M. Nowinowskiego.

W księgarni internetowej WUŁ prócz wersji papierowej, dostępny jest też e-book.

Zachęcamy do odwiedzenia strony poświęconej tegorocznym łódzkim Rozmowom o KULTURZE 2026: tamże rozmowa z prof. Sławomirem Nowinowskim o tej publikacji. 



Wydawnictwo Ossolineum zapowiedziało nowe wydanie listów Jerzego Giedroycia z Janem Nowakiem-Jeziorańskim. Tom ma obejmować całość korespondencji z lat 1949–2000 w opracowaniu Rafała Habielskiego. Poprzednia edycja listów ukazała się w 2001 r i obejmowała lata 1952-1998.

X. EDYCJA KONKURSU IM. WOJCIECHA SIKORY

Trwa X. Edycja Konkursu Stowarzyszenia Instytut Literacki Kultura i Fundacji Kultury Paryskiej im. Wojciecha Sikory na najlepsze prace doktorskie i magisterskie, związane tematycznie z historią i dorobkiem Instytutu Literackiego w Paryżu. Autorów prac bardzo zachęcamy do wzięcia udziału, opiekunów naukowych i wszystkich, którym leży na sercu rozwój badań nad historią Instytutu Literackiego prosimy o jak najszersze udostępnianie informacji o Konkursie.

Prace obronione w latach 2025-2026 mogą być nadsyłane do końca 2026 roku. Regulamin konkursu znajduję się TUTAJ

2 lipca - 41 rocznica śmierci Wacława A. Zbyszewskiego 4 lipca - 26 rocznica śmierci Gustawa Herlinga-Grudzińskiego 7 lipca – 29 rocznica śmierci Leo Lipskiego 15 lipca - 32 rocznica śmierci Norberta Żaby 17 lipca – 17 rocznica śmierci Leszka Kołakowskiego 18 lipca - 18 rocznica śmierci Wojciecha Skalmowskiego 20 lipca – dziesiąta rocznica śmierci Włodzimierza Odojewskiego 25 lipca – 57 rocznica śmierci Witolda Gombrowicza 27 lipca – 120 rocznica urodzin Jerzego Giedroycia 28 lipca – 28 rocznica śmierci Zbigniewa Herberta 28 lipca – piąta rocznica śmierci Adama Kuczyńskiego 28 lipca - 39 rocznica śmierci Jamesa Burnhama 29 lipca – dziewiąta rocznica śmierci Piotra Wandycza 29 lipca – 59 rocznica śmierci Aleksandra Wata

JAK DOJECHAĆ 

W Maisons-Laffitte zatrzymują się pociągi linii RER A (np. z Châtelet–Les Halles) i linii L (z dworca Saint-Lazare). Rozkłady jazdy oraz aktualną sytuację (remonty, awarie, strajki) można sprawdzić na stronie ratp.fr.

Ze stacji do domu Instytutu można podjechać autobusem linii 6 lub 2 (trzeba wysiąść na przystanku Rue de Romilly). Z dworca idzie się ok.15-20 min.

Adres: 91 av. de Poissy, Le Mesnil-le-Roi. Tel. +33 1 30 71 72 49.

Dom można zwiedzać codziennie (prócz weekendów) w g.10.30 -12.30 i od 14-17. koniecznie po wcześniejszym umówieniu wizyty.

NASZE PROJEKTY 

Stowarzyszenie Instytut Literacki Kultura uzyskało dofinansowanie ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu rządowego Wspieranie Archiwów, Bibliotek i Muzeów poza Krajem 2026 na zadanie pn. Instytut Literacki KULTURA - opieka i popularyzacja zbiorów. W ramach zadania realizowane będą m.in.: działania z zakresu konserwacji i zabezpieczenia zbiorów, digitalizacji, prace wydawnicze oraz udostępniania zbiorów w portalu www.kulturaparyska.com.

Całkowita wartość projektu: 1 182 500,00 zł

Całkowita kwota dofinansowania: 1 182 500,00 zł











Fundacja Kultury Paryskiej uzyskała dofinansowani z Kancelarii Senatu kwocie 200 000 zł na realizację zadania publicznego pn.: Wybrane działania programowe Instytutu Literackiego KULTURA w 2026 r.. Projekt finansowany jest w ramach Konkursu Senat-Polonia 2026 dotyczącego opieki nad Polonią i Polakami za granicą i obejmie m.in. działania wydawnicze, digitalizację oraz działania

promocyjno-informacyjne.

Całkowita wartość projektu: 215 500 zł

Całkowita kwota dofinansowania: 200 000 zł