NEWSLETTER INSTYTUTU LITERACKIEGO
I FUNDACJI KULTURY PARYSKIEJ LUTY 2026
ROZSTRZYGNIĘCIE IX. EDYCJI KONKURSU
Decyzją jury w składzie: Bogumiła Berdychowska, Anna Bernhardt, Rafał Habielski, Rafał Stobiecki, Marek Żebrowski laureatką IX edycji konkursu im. Wojciecha Sikory na najlepszą pracę doktorską i magisterską związaną tematycznie z historią i dorobkiem Instytutu Literackiego w Paryżu została Milena Przybysz-Gralewska.
Laureatka jest autorką pracy doktorskiej pt. Kościół rzymskokatolicki w koncepcjach i działaniach paryskiej „Kultury” (1976–2000)obronionej w 2025 r. na Wydziale Filozoficzno-Historycznym Uniwersytetu Łódzkiego pod kierunkiem dr hab. Sławomira M. Nowinowskiego.
Nagroda wynosi: 10 tysięcy PLN (brutto).
Jury postanowiło również przyznać nagrodę specjalną Pawło Łodynowi za pracę doktorską pt. Pojednanie ukraińsko-polskie w działalności społeczno-politycznej Bohdana Osadczuka obronioną w 2025 roku na Czerniowieckim Uniwersytecie Narodowym im. Jurija Fedkowycza pod kierunkiem G. M. Antonowicza. Pawło Łodyn od 2023 r. nieprzerwanie służy w Siłach Zbrojnych Ukrainy. Praca została przygotowana i obroniona w warunkach służby czynnej.
Nagroda wynosi: 10 tysięcy PLN (brutto).
Jury nie przyznało nagrody w kategorii prac magisterskich. Laureatom bardzo gratulujemy, zaś wszystkim uczestnikom dziękujemy za nadesłanie prac.
------ Ogłaszamy X. Edycję Konkursu Stowarzyszenia Instytut Literacki Kultura i Fundacji Kultury Paryskiej im. Wojciecha Sikory na najlepsze prace doktorskie i magisterskie, związane tematycznie z historią i dorobkiem Instytutu Literackiego w Paryżu. Autorów prac bardzo zachęcamy do wzięcia udziału, opiekunów naukowych i wszystkich, którym leży na sercu rozwój badań nad historią Instytutu Literackiego prosimy o jak najszersze udostępnianie informacji o Konkursie. Prace obronione w latach 2025-2026 mogą być nadsyłane do końca 2026 roku. Regulamin konkursu znajduję się TUTAJ
ROK JUBILEUSZOWY
Przypominamy, że rok 2026 został ogłoszony przez Senat RP Rokiem Jerzego Giedroycia, zaś Sejm RP uświetnił w ten sam sposób Józefa Czapskiego. Przypominamy, że w roku 2026 będziemy obchodzić 120. rocznicę urodzin Jerzego Giedroycia, 130. rocznicę urodzin Józefa Czapskiego ale i 80. rocznicę powstania Instytutu Literackiego. Nie sposób pominąć również okrągłych rocznic przypadających w tym roku: 120. urodzin i 50. śmierci Juliusza Mieroszewskiego, jednego z najważniejszych ludzi Instytutu Literackiego.
W całym kraju (i nie tylko) odbywać się będą konferencje naukowe, wystawy i inne wydarzenia, powstanie wiele wydawnictw przypominających te postaci, ich wkład w polską myśl polityczną, w historię Polski, w naszą literaturę i sztukę. W wielu wydarzeniach będziemy uczestniczyć, wiele będziemy współorganizować. O wszystkich będziemy informować na bieżąco, gdy kalendarz obchodów będzie znany i potwierdzony.
Prosimy też organizatorów mniejszych i większych inicjatyw rocznicowych, o których nie wiemy, o informowanie nas o nich, najlepiej pisząc na adres kultura@kultura.fr. Będziemy bardzo wdzięczni!
CZWARTA ROCZNICA INWAZJI ROSJI NA UKRAINĘ 24 lutego upłyną cztery lata od wybuchu wojny. Przypominamy, że w portalu mamy specjalną podstronę poświęconą sprawom ukraińskim. Polecamy też tom Les voix de l'Ukraine en exil
- francuskojęzyczną antologię tekstów o tematyce ukraińskiej, publikowanych na łamach Kultury i Zeszytów Historycznych w latach 1950-2000. Wyboru oraz przekładu na język francuski dokonała Anna Ciesielska-Ribard. Nader interesujący się jestzbiór artykułów Grzegorza Przebindy na tematy rosyjskie. Prof. Grzegorz Przebinda pracuje w Instytucie Filologii Wschodniosłowiańskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego i w Państwowej Akademii Nauk Stosowanych w Krośnie, jest znawcą współczesnej Rosji i jej historii.
KORESPONDENCJA JERZEGO GIEDROYCIA Z JÓZEFEM CZAPSKIM Nakładem Więzi ukazał się drugi tom korespondencji Jerzego Giedroycia i Józefa Czapskiego (1949-1951). Dominujący motyw stanowią relacje z podróży Czapskiego do Kanady i Stanów Zjednoczonych, której rezultaty wpłynęły na politykę Kultury oraz podstawy jej materialnego bytu.
Wśród zagadnień roztrząsanych przez autorów ważne miejsce zajmuje kwestia stosunku do nowych wychodźców (casus Czesława Miłosza) oraz amerykańskich instytucji wspierających emigracje polityczne zza żelaznej kurtyny.
KORESPONDENCJA JÓZEFA CZAPSKIEGO Z WOJCIECHEM KARPIŃSKIM Nakładem Wydawnictwa Próby ukazał się tom listów Józefa Czapskiego i Wojciecha Karpińskiego.
Korespondencja rozpoczyna się w roku 1965 i kończy niedługo przed śmiercią artysty. Listy układają się w rozległą chronologię życia Czapskiego opatrzoną komentarzami, swoisty rodzaj autobiografii niedostępnej gdzie indziej.
PORCJA WOLNOŚCI - REPRINT TEKI REDAKCYJNEJ
Nakładem lubelskiego Instytutu Europy Środkowej i Instytutu Literackiego ukazał się kolejny reprint w serii tek redakcyjnych Biblioteki Kultury. Tym razem bibliofilska edycja zawiera maszynopis Porcji Wolnościautorstwa Jakuba Karpińskiego. Książka ukazała się w Instytucie Literackim w 1979 r. Obecne wydanie zostało poprzedzone przedmowami Sławomira Nowinowskiego i Krzysztofa Czyżewskiego. Tom będzie niebawem dostępny na www.ies.lublin.pl.
20 lutego o g. 19 w Pałacu Rzeczpospolitej w Warszawie (pl. Krasińskich 3/5) odbędzie się spotkanie. O publikacji i Jakubie Karpińskim będą rozmawiać Irena Lasota, Andrzej Czyżewski, Sławomir N. Nowinowski i Antoni Sułek.
AUTOBIOGRAFIA ZDZISŁAWA NAJDERA 10 lutego o godz. 16.30 w Pałacu Rzeczpospolitej w Warszawie (pl. Krasińskich 3/5) odbędzie się spotkanie na temat książki Wywrotowiec - autobiografii Zdzisława Najdera. Tom ukazał się nakładem Wydawnictwa Karta. W programie trzy rozmowy:
- PPN i opozycja – działać jawnie czy w konspiracji
- Polska w Europie – wizja polityki zagranicznej niepodległej Polski. Zdzisław Najder i polemiści. Prowadzenie: Bogusław Chrabota
- Najder i jego wizja wolnej Polski. Idealizm i realia. Prowadzenie: Robert Kostro
Wprowadzenie do rozmów: Zbigniew Gluza.
NOWE KSIĄŻKI
Nakładem Więzi ukazały się po raz pierwszy bez cenzury wspomnienia Stanisława Stempowskiego. To niezwykłe, pisane podczas okupacji dzieło człowieka, który już za życia był legendą. Ziemianin z Podola, redaktor socjalistycznego Ogniwa, czasopisma ukazującego się w Warszawie przed rewolucją 1905 r., minister w rządzie Ukraińskiej Republiki Ludowej, współtwórca ruchu wolnomularskiego w II RP, wieloletni partner Marii Dąbrowskiej i ojciec najwybitniejszego polskiego eseisty Jerzego Stempowskiego.
W 1972 r. Jerzy Giedroyc relacjonował Czesławowi Miłoszowi w liście swoje wrażenia z lektury rękopisu „Pamiętników”: „Czegoś tak pasjonującego i pięknego dawno nie czytałem”. Rok później pisał: „Miejmy nadzieję, że ten wyjątkowy dokument wyjątkowego człowieka nie został zniszczony i że kiedyś będzie można wydać go w całości – już bez skreśleń cenzury oficjalnej i prywatnej”. Wspomnienia S. Stempowskiego wreszcie trafiają do czytelników w całości, w opracowaniui Łukasza Mikołajewskiego.
Przypominamy, że w tym roku, nakładem wydawnictwa Austeria ukazał się piękny esej Andrzeja S. Kowalczyka pt. Etranżer. Stanisław Stempowski w świetle swoich Pamiętników.
***
Nakładem Pracowni Badań nad Instytutem Literackim w Paryżu UMCS w serii W kręgu paryskiej ‘Kultury” ukazały się kolejne tomy: Sztuka w paryskiej „Kulturze” w wyborze i opracowaniu Elżbiety Matyaszewskiej. (tom XXXV).
oraz Grażyny Pomian.Komuniści i emigranci.(tom XXXIV).
STYPENDIUM IM. JERZEGO GIEDROYCIA W WIEDNIU
Wiedeński Instytut Nauk o Człowieku ogłasza nabór wniosków na Stypendium im. Jerzego Giedroycia - rok akademicki 2026–2027. Mogą aplikować uczeni wszystkich dyscyplin naukowych z zakresu nauk humanistycznych i społecznych. Stypendia te są przeznaczone dla badających stosunki polsko-ukraińskie, polsko-białoruskie i polsko-litewskie oraz powiązane z nimi zagadnienia historii, polityki i literatury oraz uczonych zajmujących się dziedzictwem Instytutu Literackiego. Aplikacje można składać do 10 lutego. Więcej o stypendium IWM TUTAJ
SPOTKANIE W KSIĘGARNI POLSKIEJ W PARYŻU
Księgarnia Polska w Paryżu (123 bd Saint-Germain) zaprasza na cykl spotkań poświęconych historii Instytutu Literackiego. Pierwsza prelekcja, „Emigracja, pisarstwo i przemyt”, odbędzie się 10 lutego o godzinie 19:00, udział wezmą Chantal Delsol i Joanna Nowicki.
Chantal Delsol jest filozofką i pisarką, założycielką Instytutu Hannah Arendt oraz członkinią Akademii Nauk Politycznych, Joanna Nowicki jest profesorem na Wydziale Literatury Uniwersytetu CY Cergy w Paryżu.
JAK DOJECHAĆ
W Maisons-Laffitte zatrzymują się pociągi linii RER A (np. z Châtelet–Les Halles) i linii L (z dworca Saint-Lazare). Rozkłady jazdy oraz aktualną sytuację (remonty, awarie, strajki) można sprawdzić na stronie ratp.fr.
Ze stacji do domu Instytutu można podjechać autobusem linii 6 lub 2 (trzeba wysiąść na przystanku Rue de Romilly). Z dworca idzie się ok.15-20 min. Adres: 91 av. de Poissy, Le Mesnil-le-Roi. Tel. +33 1 30 71 72 49.
Dom można zwiedzać codziennie (prócz weekendów) w g.10.30 -12.30 i od 14-17. koniecznie po wcześniejszym umówieniu wizyty.
WSPIERAJ KULTURĘ!
Nieustająco przypominamy, że poprzez stronę główną naszego portalu, za pomocą klawisza Wpłać na „Kulturę” można zasilić budżet Fundacji Kultury Paryskiej.
Mechanizm Przelewy 24 jest prosty w obsłudze, wpłat można dokonywać przelewem, Blikiem lub kartami płatniczymi.
Apelujemy o datki, które zostaną przeznaczone na opiekę i rozwój naszego archiwum. Regulamin przekazywania i przyjmowania darowizn przez Fundację Kultury Paryskiej
KONTO FUNDACJI KULTURY PARYSKIEJ I ADRES
mBank: 52114020040000360279150389
adres siedziby: FUNDACJA KULTURY PARYSKIEJ
ul. Henryka Siemiradzkiego 21/1
31-137 Kraków
W razie pytań prosimy o kontakt: kultura@kultura.fr
RODO
Fundacja Kultury Paryskiej jest administratorem Państwa danych osobowych wykorzystywanych w celu przesyłania niniejszego newslettera.
Pełna informacja RODO znajduje się na kulturaparyska.com, w zakładkach: Regulamin Polityka bezpieczeństwa Klauzula informacyjna dla Użytkownika
Nakładem Więzi ukazał się drugi tom korespondencji Jerzego Giedroycia i Józefa Czapskiego (1949-1951). Dominujący motyw stanowią relacje z podróży Czapskiego do Kanady i Stanów Zjednoczonych, której rezultaty wpłynęły na politykę Kultury oraz podstawy jej materialnego bytu.
Nakładem Wydawnictwa Próby ukazał się tom listów Józefa Czapskiego i Wojciecha Karpińskiego. 
10 lutego o godz. 16.30 w Pałacu Rzeczpospolitej w Warszawie (pl. Krasińskich 3/5) odbędzie się spotkanie na temat książki Wywrotowiec - autobiografii Zdzisława Najdera. Tom ukazał się nakładem Wydawnictwa Karta. W programie trzy rozmowy:
***