NEWSLETTER INSTYTUTU LITERACKIEGO
I FUNDACJI KULTURY PARYSKIEJ MARZEC 2026
ROK JUBILEUSZOWY Przypominamy, że rok 2026 został ogłoszony przez Senat RP Rokiem Jerzego Giedroycia, zaś Sejm RP uświetnił w ten sam sposób Józefa Czapskiego. W tym roku będziemy obchodzić 120. rocznicę urodzin Jerzego Giedroycia, 130. rocznicę urodzin Józefa Czapskiego ale i 80. rocznicę powstania Instytutu Literackiego. Nie sposób pominąć również okrągłych rocznic przypadających w tym roku: 120. urodzin i 50. śmierci Juliusza Mieroszewskiego, jednego z najważniejszych wspólpracowników Redaktora.
W całym kraju (i nie tylko) odbywać się będą konferencje naukowe, wystawy i inne wydarzenia, powstanie wiele wydawnictw przypominających te postaci, ich wkład w polską myśl polityczną, w historię Polski, w naszą literaturę i sztukę. W wielu wydarzeniach będziemy uczestniczyć, wiele będziemy współorganizować. O wszystkich będziemy informować na bieżąco, gdy kalendarz obchodów będzie znany i potwierdzony.
Prosimy też organizatorów mniejszych i większych inicjatyw rocznicowych, o których nie wiemy, o informowanie nas o nich, najlepiej pisząc na adres kultura@kultura.fr. Będziemy bardzo wdzięczni! Powyżej znak, który będzie towarzyszył wydarzeniom Roku Jerzego Giedroycia.
STULECIE URODZIN TADEUSZA WYRWY Tadeusz Wyrwa, urodził się 15 marca 1926 r. w Warszawie. Był politologiem, prawnikiem i historykiem. Studiował w Madrycie, Londynie i Paryżu, miał cztery doktoraty, był autorem kilkuset prac, pisał o prawie, politologii i historii, był laureatem wielu nagród, m.in. w 1991 r. otrzymał Nagrodę Publicystyczną „Kultury” im. Juliusza Mieroszewskiego, w 2002 r. Nagrodę im. Jerzego Giedroycia przyznaną przez UMCS. Był autorem Zeszytów Historycznych, gdzie publikował głównie na temat najnowszej historii Polski, historii emigracji i stosunków polsko-francuskich w XX wieku. Tadeusz Wyrwa w domu Instytutu Literackiego 2009 r. fot Tomasz Łabędź.
NOWE KSIĄŻKI Nakładem Instytutu Europy Środkowej, w serii Biblioteka IEŚ, ukazał się esej Jana Józefa Lipskiego „Dwie ojczyzny, dwa patriotyzmy” ze wstępem Jarosława Kurskiego. Tekst został opublikowany na łamach „Kultury” w numerze 10/409 z 1981 r., i był przedrukiem za NOW-ą z czerwca 1981 r. Tekst do dziś pozostaje jednym z najważniejszych głosów w debacie o polskiej tożsamości, odpowiedzialności i ksztalcie patriotyzmu.
Instytut Europy Środkowej zaprasza na spotkanie poświęcone publikacji i Janowi Józefowi Lipskiemu. Wydarzenie odbędzie się 24 marca o godz. 19.00 w Teatrze Polskim im. Arnolda Szyfmana w Warszawie. W dyskusji wezmą udział: dr Łukasz Garbal, prof. Andrzej Friszke, red. Jarosław Kurski oraz prof. Robert Traba.
W połowie lutego, podczas Międzynarodowych Targów Książki w Wilnie została zaprezentowana Autobiografia na cztery ręce w tłumaczeniu na język litewski. Tom w przekładzie Kazysa Uscili ukazał się nakładem wileńskiego wydawnictwa Mintis.
Nakładem Więzi ukazał się drugi tom korespondencji Jerzego Giedroycia i Józefa Czapskiego (1949-1951). Dominujący motyw stanowią relacje z podróży Czapskiego do Kanady i Stanów Zjednoczonych, której rezultaty wpłynęły na politykę Kultury oraz podstawy jej materialnego bytu.
Wśród zagadnień roztrząsanych przez autorów ważne miejsce zajmuje kwestia stosunku do nowych wychodźców (casus Czesława Miłosza) oraz amerykańskich instytucji wspierających emigracje polityczne zza żelaznej kurtyny.
Nakładem Wydawnictwa Próby ukazał się tom listów Józefa Czapskiego i Wojciecha Karpińskiego.
Korespondencja rozpoczyna się w roku 1965 i kończy niedługo przed śmiercią artysty. Listy układają się w rozległą chronologię życia Czapskiego opatrzoną komentarzami, swoisty rodzaj autobiografii niedostępnej gdzie indziej.
Nakładem lubelskiego Instytutu Europy Środkowej i Instytutu Literackiego ukazał się kolejny reprint w serii tek redakcyjnych Biblioteki Kultury. Tym razem bibliofilska edycja zawiera maszynopis Porcji Wolnościautorstwa Jakuba Karpińskiego. Książka ukazała się w Instytucie Literackim w 1979 r. Obecne wydanie zostało poprzedzone przedmowami Sławomira Nowinowskiego i Krzysztofa Czyżewskiego. Tom jest dostępny wyłącznie przez www.ies.lublin.pl.
X. EDYCJA KONKURSU IM. WOJCIECHA SIKORY Trwa X. Edycja Konkursu Stowarzyszenia Instytut Literacki Kultura i Fundacji Kultury Paryskiej im. Wojciecha Sikory na najlepsze prace doktorskie i magisterskie, związane tematycznie z historią i dorobkiem Instytutu Literackiego w Paryżu. Autorów prac bardzo zachęcamy do wzięcia udziału, opiekunów naukowych i wszystkich, którym leży na sercu rozwój badań nad historią Instytutu Literackiego prosimy o jak najszersze udostępnianie informacji o Konkursie. Prace obronione w latach 2025-2026 mogą być nadsyłane do końca 2026 roku. Regulamin konkursu znajduję się TUTAJ
KONFERENCJA W PARYŻU
W dniach 16 i 17 marca Paryskie Centrum Badań Europejskich i Eurazjatyckich (CREE) (Inalco) oraz Sekcja Polonistyczna INALCO zapraszają na konferencję Poetyka a figury wolności i egzystencji w literaturze, sztuce i myśli polskiej XIX–XXI w.
W programie m.in.: - Violetta Wejs-Milewska (Uniwersytet w Białymstoku): Pojęcie wolności w artykułach prasowych i korespondencji polskiej emigracji w XX wieku. - Włodzimierz Bolecki (IBL PAN, Warszawa): Gustaw Herling-Grudziński: wygnanie jako przestrzeń wolności i doświadczenia egzystencjalnego. - Olaf Krysowski (Uniwersytet Warszawski): Podróż jako doświadczenie egzystencjalne w twórczości eseistycznej Czesława Miłosza. - Anna Jamrozek-Sowa (Uniwersytet Rzeszowski): Zofia Romanowiczowa: wolność w obozie i po nim. Pisanie, relacja, afekt. - Anne Kasprzack (Inalco, doktorantka): Przestrzenie wygnania i wolności wewnętrznej: Bobkowski i Herling-Grudziński. - Marek Kornat (Instytut Historii PAN): Wokół myśli zniewolonej Czesława Miłosza. Komentarze i refleksje polskich pisarzy i intelektualistów.
Miejsce: INALCO – Maison de la recherche
Auditorium Georges Dumézil
2 rue de Lille, 75007 Paris
(sesja odbędzie się w historycznej siedzibie INALCO — w gmachu znajdującym się za Musée d’Orsay, u początku rue de Lille)
Cały program konferencji jest TUTAJ
JAK DOJECHAĆ
W Maisons-Laffitte zatrzymują się pociągi linii RER A (np. z Châtelet–Les Halles) i linii L (z dworca Saint-Lazare). Rozkłady jazdy oraz aktualną sytuację (remonty, awarie, strajki) można sprawdzić na stronie ratp.fr.
Ze stacji do domu Instytutu można podjechać autobusem linii 6 lub 2 (trzeba wysiąść na przystanku Rue de Romilly). Z dworca idzie się ok.15-20 min. Adres: 91 av. de Poissy, Le Mesnil-le-Roi. Tel. +33 1 30 71 72 49.
Dom można zwiedzać codziennie (prócz weekendów) w g.10.30 -12.30 i od 14-17. koniecznie po wcześniejszym umówieniu wizyty.
WSPIERAJ KULTURĘ!
Nieustająco przypominamy, że poprzez stronę główną naszego portalu, za pomocą klawisza Wpłać na „Kulturę” można zasilić budżet Fundacji Kultury Paryskiej.
Mechanizm Przelewy 24 jest prosty w obsłudze, wpłat można dokonywać przelewem, Blikiem lub kartami płatniczymi.
Apelujemy o datki, które zostaną przeznaczone na opiekę i rozwój naszego archiwum. Regulamin przekazywania i przyjmowania darowizn przez Fundację Kultury Paryskiej
KONTO FUNDACJI KULTURY PARYSKIEJ I ADRES
mBank: 52114020040000360279150389
adres siedziby: FUNDACJA KULTURY PARYSKIEJ
ul. Henryka Siemiradzkiego 21/1
31-137 Kraków
W razie pytań prosimy o kontakt: kultura@kultura.fr
RODO
Fundacja Kultury Paryskiej jest administratorem Państwa danych osobowych wykorzystywanych w celu przesyłania niniejszego newslettera.
Pełna informacja RODO znajduje się na kulturaparyska.com, w zakładkach: Regulamin Polityka bezpieczeństwa Klauzula informacyjna dla Użytkownika
Przypominamy, że rok 2026 został ogłoszony przez Senat RP Rokiem Jerzego Giedroycia, zaś Sejm RP uświetnił w ten sam sposób Józefa Czapskiego. W tym roku będziemy obchodzić 120. rocznicę urodzin Jerzego Giedroycia, 130. rocznicę urodzin Józefa Czapskiego ale i 80. rocznicę powstania Instytutu Literackiego. Nie sposób pominąć również okrągłych rocznic przypadających w tym roku: 120. urodzin i 50. śmierci Juliusza Mieroszewskiego, jednego z najważniejszych wspólpracowników Redaktora. 
Tadeusz Wyrwa, urodził się 15 marca 1926 r. w Warszawie. Był politologiem, prawnikiem i historykiem. Studiował w Madrycie, Londynie i Paryżu, miał cztery doktoraty, był autorem kilkuset prac, pisał o prawie, politologii i historii, był laureatem wielu nagród, m.in. w 1991 r. otrzymał Nagrodę Publicystyczną „Kultury” im. Juliusza Mieroszewskiego, w 2002 r. Nagrodę im. Jerzego Giedroycia przyznaną przez UMCS. Był autorem Zeszytów Historycznych, gdzie publikował głównie na temat najnowszej historii Polski, historii emigracji i stosunków polsko-francuskich w XX wieku.
Nakładem Instytutu Europy Środkowej, w serii Biblioteka IEŚ, ukazał się esej Jana Józefa Lipskiego „Dwie ojczyzny, dwa patriotyzmy” ze wstępem Jarosława Kurskiego. Tekst został opublikowany na łamach „Kultury” w numerze 10/409 z 1981 r., i był przedrukiem za NOW-ą z czerwca 1981 r. Tekst do dziś pozostaje jednym z najważniejszych głosów w debacie o polskiej tożsamości, odpowiedzialności i ksztalcie patriotyzmu.
W połowie lutego, podczas Międzynarodowych Targów Książki w Wilnie została zaprezentowana Autobiografia na cztery ręce w tłumaczeniu na język litewski. Tom w przekładzie Kazysa Uscili ukazał się nakładem wileńskiego wydawnictwa Mintis.
Nakładem Więzi ukazał się drugi tom korespondencji Jerzego Giedroycia i Józefa Czapskiego (1949-1951). Dominujący motyw stanowią relacje z podróży Czapskiego do Kanady i Stanów Zjednoczonych, której rezultaty wpłynęły na politykę Kultury oraz podstawy jej materialnego bytu.
Nakładem Wydawnictwa Próby ukazał się tom listów Józefa Czapskiego i Wojciecha Karpińskiego. 
Nakładem lubelskiego Instytutu Europy Środkowej i Instytutu Literackiego ukazał się kolejny reprint w serii tek redakcyjnych Biblioteki Kultury. Tym razem bibliofilska edycja zawiera maszynopis Porcji Wolności autorstwa Jakuba Karpińskiego. Książka ukazała się w Instytucie Literackim w 1979 r. Obecne wydanie zostało poprzedzone przedmowami Sławomira Nowinowskiego i Krzysztofa Czyżewskiego. Tom jest dostępny wyłącznie przez www.ies.lublin.pl.